اما و اگرهای اقتصاد ایران/ وقتی مردم به یک معجزه جدید در اقتصاد معتقد شدند!

به گزارش پایگاه خبری بانک مسکن، وی در همایش تحلیل و بررسی بازار مسکن گفت: وقتی تعداد خانه‌های خالی از حدود 600 هزار واحد در سال‌های گذشته، امروز به 2 میلیون و 578 هزار خانه خالی افزایش می‌یابد شفاف است که در یک جریان سفته بازانه در حال حرکت هستیم. در برخی کشورها ساختمان بلااستفاده اصلا تعریف نشده است اما در کشور ما ساختمان‌هایی هستندکه سالهای سال خالی و بدون استفاده می‌مانند. پس مالک این فرد توانایی مالی دارد و احتمال زیاد بر روی قیمت مقاومت می‌کند. بنابراین روشن است با این جریان سفته بازانه در کشور حرکت کردیم.

وی ادامه داد: ضمن اینکه تراکم شهرها هم نشان می‌دهد حاصل این جریان سوداگرانه این است که هیچ نوع شهرسازی نداشتیم. در منطقه‌ای مشاهده می‌کنیم تراکم جمعیت 969 نفر در کیلومتر مربع است و در منطقه‌ای این تراکم 8 نفر در کیلومتر مربع است. این تراکم 8 نفر در کیلومتر مربع تعجب آور است. اصلا چطور باید این شهرها را اداره کرد؟ آیا از پول نفت باید اداره شوند؟! پس روشن است جریان سفته بازانه متمرکز بر شهر تهران و شهرهای بزرگ نمی‌تواند قابل قبول باشد.

عبده تبریزی با بیان اینکه در سال 95 نسبت به سال‌های گذشته سهم واحدهای استیجاری به رغم ساخت و سازهای زیاد اما 30 درصد رشد داشته است افزود: همین جریان سوداگرانه متاسفانه باعث شده بر خلاف روند اوایل انقلاب که سهم مالکان بیشتر بود امروز با این میزان منازل استیجاری مواجه شویم و فشار شکاف درآمد منجر به رشد واحدهای استیجاری شده است.

این اقتصاددان در بخش دیگری از اظهاراتش به وضعیت نظام بانکی اشاره کرد و گفت: حاصل هر سیاست و اتفاقی که در نظام بانکی رخ داده وضعیتی است که امروز مشاهده می‌شود.

وی با بیان اینکه در دوران ریاست رئیس جمهور سابق با کاهش دستوری نرخ سود مواجه بودیم گفت: نرخ سود از نرخ تورم پایین‌تر بود و این موضوع تقاضا برای دریافت تسهیلات را بالا برد، در عین حال که بانک‌ها به دنبال فعالیت‌های اقتصادی خود بودند؛ حاصل این دو رخداد بروز فساد بانکی در کشور شد. ضمن اینکه وقتی سیستم بانکی به دنبال کار اقتصادی باشد فی نفسه فساد ایجاد خواهد شد و همین فساد، افزایش حجم تسهیلات بی‌کیفیت را تشدید می‌کند. در نتیجه حجم نقدینگی افزایش یافت و از طرفی میزان بدهی بانک‌ها را نسبت به سرمایه آنها افزایش داد. همه این اتفاقات باعث افزایش ریسک اعتباری، افزایش ریسک تجاری و به تبع آن رشد ریسک بانک‌ها شد و زمانیکه ریسک بانک‌ها افزایش یابد اطمینان مردم به نظام بانکی کاهش می‌یابد؛ در این شرایط تورم رشد می‌کند و در نتیجه توان تسهیلات دهی بانک‌ها کاهش می‌یابد.

عبده تبریزی افزود: کاهش توان تسهیلات دهی نظام بانکی ایجاد رکود می‌کند و حاصل تمام این اتفاقات منجر به ایجاد رکود تورمی در کشور در پایان دولت دهم شد که به دولت یازدهم به ارث رسید.

این اقتصاددان با تاکید بر اینکه شاهد یک عدم تعادل اقتصادی در دولت‌های نهم و دهم بودیم گفت: این عدم تعادل به دلیل این است که نرخ بازده واقعی از نرخ سود سپرده فاصله داشت. عدم تعادلی که در اقتصاد ایجاد شد به نرخ بازده منفی تبدیل شد که حاصل آن افزایش مطالبات غیر جاری به کل تسهیلات و در نتیجه افزایش نقدینگی بود.

وی افزود: دولت یازدهم با رکود تورمی در اقتصاد آغاز به کار کرد و با سطح بالای ریسک اعتباری مواجه بودیم. وضعیت بانکها از نظر اعتباری نامناسب بود و به دلیل سطح بالای اهرم مالی نظام بانکی، مجموعه این دو عامل قدرت خرید مردم را کاهش داد.

بخشی در اقتصاد سراغ نداریم که 20 درصد سود عاید سرمایه گذار کند، به جز بانک ها!

عبده تبریزی با اشاره سودهای بالای بانکی در ایران و پیامدهای آن نیز، با بیان اینکه بخشی در اقتصاد سراغ نداریم که 20 درصد سود عاید سرمایه گذار کند گفت: فقط می‌توان اقتصاد سالم و دارای توجیه فعالیت را در بنگاه‌هایی مشاهده کرد که با خارج فعالیت می‌کنند. در واقع در حال حاضر بنگاه‌های سالم ما بنگاه‌هایی هستند که با سرمایه‌گذاران خارجی در ارتباط هستند.

این اقتصاددان افزود: شاهد یک تجربه جدید در ایران هستیم که نرخ سودهای سپرده بالاتر از نرخ تورم است. در حالی که این فاصله زیاد نرخ سود سپرده با نرخ تورم از رکود تورمی بدتر است.

متاسفانه مردم به یک معجزه جدید معتقد شدند!

عبده تبریزی افزود: متاسفانه وقتی با تجار صحبت می‌کنیم متوجه می‌شویم بخشی از سرمایه خود را با کاهش تولید در بانک سپرده‌گذاری کردند، چرا که هیچ بخشی از اقتصاد نمی‌تواند سود 20 درصد به سرمایه گذار بدهد. متاسفانه امروز مردم به یک معجزه جدید در اقتصاد معتقد شدند که پول های خود را در بانک سپرده‌گذاری می‌کنند و هیچ فعالیت اقتصادی انجام نمی‌دهند.

دارایی‌های بانک‌ها از بدهی‌هایشان کمتر است

وی ادامه داد: این عدم تعادل اقتصادی جدید باعث شده تا مقدار زیادی نقدینگی افزایش یابد و دارایی‌های بانک‌ها از بدهی‌ها کمتر باشد. در این وضعیت نیز دولت به لحاظ مالی با مشکل مواجه شد.

مشاور وزیر راه و شهرسازی با بیان اینکه بهترین سالهای کشور به لحاظ اقتصادی به سال‌های 84 و 85 بر می گردد گفت: از سال 86 تقریبا همه شاخص‌های اقتصادی منفی شد اما اگر نرخ رشد 3 درصد دولت اصلاحات ادامه داشت در حال حاضر درآمد سرانه هر ایرانی 60 درصد بالاتر بود.

بروز پدیده «بانک‌های بد»

عبده تبریزی گفت: امروز دو اتفاق در اقتصاد رخ داده؛ نخست اینکه وضعیت اقتصادی مردم تضعیف شده و دوم اینکه با پدیده بروز «بانک‌های بد» مواجه شدیم. این بانک‌ها خود را رقیب «بانک‌های خوب» دانستند و به رقابت با یکدیگر پرداختند. در این شرایط بانک سالم نیز برای اینکه از گردونه اقتصادی خارج نشود مجبور به رقابت با این بانکها شد، بنابراین نرخ سود در بانک‌های دولتی نیز بر حسب تصادف افزایش یافت. این تجربه ای است که واقعا در ایران نداشتیم.

وی افزود: این رقابت ناسالم بین بانک‌های بد و بانک‌های خوب منجر به پرداخت سودهای 25 درصد از سوی بانک‌های با سابقه و سالم کشور شد به طوریکه یکی از بانکهای دولتی در ماه‌های پایانی سال گذشته 29 درصد سود سپرده پرداخت کرد!

وی ادامه داد: بنابراین با وجود شکاف نرخ تورم و نرخ سود، رکود اقتصادی تداوم پیدا کرد و با وجود رکود، بانک‌ها همچنان مجبورند سود سپرده را از محل شناسایی سودهای موهوم (سودهایی که وجود خارجی ندارند) پرداخت کنند، در حالی که در واقعا سود نکردند اما سودی که به مردم می‌پردازند یک بدهی واقعی است.

عبده تبریزی با تاکید بر اینکه تنها راه حلی که می‌ از طریق آن شکاف تورم و سودهای سپرده را کاهش داد این است که از مردم بخواهیم سپرده‌های خود را پس بگیرند گفت: اگر روند پرداخت سودها ادامه داشته باشد به ضرر اقتصاد است و دولت باید هر چه زودتر پرداخت سودهای نا متعارف توسط برخی بانک ها را متوقف کند.

وقتی کار کردن در کشور به صرفه نیست!

وی با بیان اینکه در اقتصاد ما طی 6 سال گذشته قبول ریسک منفی شده است گفت: این بدان معناست که کار کردن، هر گونه فعالیت اقتصادی یا راه اندازی کسب و کار به صرفه نیست چرا که سودهای سپرده بهترین محل درآمد برای مردم شده اما در کشوری مانند اسپانیا به دلیل سودهای بسیار پایین سپرده، یک شهروند مجبور است سرمایه خود را با فعالیت اقتصادی افزایش دهد، در مقابل در ایران خانواده‌ها به این نرخ های سود عادت کردند و بسیاری با این سودها زندگی می‌کنند. این همان استدلال غلط و چالش در اقتصاد کشور است.

این اقتصاددان افزود: من با اطمینان اعلام می‌کنم با نرخ‌های سود فعلی امکان ندارد که بتوان در کشور اشتغال ایجاد کرد. تعجب نکنید اگر یک توقفی در اقتصاد ایجاد شده چرا که وقتی محلی برای دریافت سود 20 درصد بدون هیچ گونه فعالیت اقتصادی وجود دارد، چه انتظاری می‌توان برای رونق داشت.